محمد حسن خان اعتماد السلطنه
96
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
بنياد باستيانى « 1 » در نهايت استحكام در مقابل چهار برج بندر بوشهر كه دار الحكومه است ، به تاريخ مزبور . تعمير قلعه جزيرهء خارك ، به تاريخ مزبور . تجديد پل رودخانهء قزلاوزن كه از خاك گروس مىگذرد و سرحد آذربايجان و عراق است در كمال استحكام و نهايت اهتمام ، به تاريخ مزبور . احداث حوض بزرگ در صحن مبارك حضرت رضا عليه السلام به دست ميرزا فضل الله خان وزير نظام در كمال اهتمام ، به تاريخ مزبور . ساختن پل آق دربند ، به تاريخ مزبور . تعمير عمارت هزار جريب اصفهان به دست چراغ على خان نايب الحكومهء اصفهان ، در سنهء هزار و دويست و هفتاد و يك از هجرت ، سال هشتم از جلوس همايون . بستن سد بلوك كربال در فارس كه از بناهاى عضد الدولهء ديلمى است ، در سنهء هزار و دويست و هفتاد و دو ، سال نهم از جلوس همايون . اراضى خاصهء ديوانى واقعه در سنگلج را كه خانهاى جناب معير الممالك دام اجلاله و غيره آنجا است و به باغ خسرو خان و باغ قورخانه و باغ امان الله خان اشتهار دارد به جهت توسعهء بر مردم دار الخلافهء طهران و اخراج ايشان از تنگناى ضيق مكان به رعايا انتقال فرمودند و از اين جهت بر آبادانيهاى جديد چندين هزار جريب بيفزودند به مباشرى محمد تقى خان معمارباشى ، به تاريخ مذكور . تعمير ميدان نقش جهان اصفهان ، به تاريخ مزبور . تعمير ميدان توپخانه و نقارهخانهء كرمانشاه به دست نواب امام قلى ميرزا عماد الدوله ، به تاريخ مذكور . تأسيس عمارت جديد به طرزى تازه و طرحى بديع در جنب عمارت اندرونى سلطنتى دار الخلافهء طهران مشتمل بر هشتاد و دو باب اطاق تحتانى و فوقانى در كمال شكوه و امتياز به دست حاجى على خان حاجب الدوله والد مؤلف در سنهء هزار و دويست و هفتاد و دو از هجرت ، سال نهم از جلوس همايون . مقدمهء احداث و منشأ ايجاد اين عمارت بديع بنياد آنكه بندگان اقدس همايون روزى از بالاى برجى كه در گوشهء عمارت سلطنتى طرف جنوب غربى واقع شده و مشرف به ميدان توپخانه و انبار فراشخانه بود و از فراز آن بعضى از ابنيهء شهر ديده مىشد در طرف سنگلج عمارتى ديدند مربع به وضع مخصوصى سؤال فرمودند معلوم شد از حسين على خان معير الممالك مرحوم است كه به مباشرى مسيوريشار خان به طرز فرنگى ساخته مىشود . پس والد مؤلف را كه منصب حجابت دولت داشت احضار فرمودند و مقرر داشتند كه در مدت تشريففرمائى موكب همايون به ييلاقات چنان عمارتى بناء نمايد و به اتمام رساند . پس در ظرف سه ماه تابستان اين بناى عالى هم برپا گرديد و هم مفروش و آراسته
--> ( 1 ) - Bastillon